ការបែកបាក់សាមគ្គី និងធម៌នាំមកនូវសាមគ្គី ក្នុងសង្គមសង្ឃ [និងសង្គមជាតិ] - លោកវិទូ

ព័ត៌មានថ្មីៗ

សូមចូលរួមបណ្ដាញតេឡេក្រាមលោកវិទូ៖ https://t.me/lokavidunews

Thursday, September 03, 2020

ការបែកបាក់សាមគ្គី និងធម៌នាំមកនូវសាមគ្គី ក្នុងសង្គមសង្ឃ [និងសង្គមជាតិ]

តាមបញ្ជារបស់ព្រះបាទអជាតសត្តុ វេទេហីបុត្ត, វស្សការព្រាហ្មណ៍ដែលជាមហាមាត្យក្នុងដែនមគធៈ បានចូលគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ និងទូលសុំយោបល់ពីព្រះអង្គ ក្នុងគម្រោងវាយយកដែនវជ្ជី តែត្រូវព្រះអង្គទ្រង់ហាមឃាត ហើយទ្រង់ត្រាស់សម្ដែងអំពីអបរិហានីយធម៌ ៧ ប្រការ ដែលពួកវជ្ជីក្សត្រិយ៍ប្រកាន់ខ្ជាប់ ដែលជាហេតុនាំឲ្យមានសាមគ្គីភាព និងសេចក្តីចម្រើន ។

លោកវិទូ | ថ្ងៃ ៦᧱១០ ឆ្នាំជូត ទោស័ក ព.ស. ២៥៦៤ | ០៣ កញ្ញា ២០២០

ការបែកបាក់សាមគ្គីរវាងខ្មែរនឹងខ្មែរ កើតឡើងស្ទើរគ្រប់សម័យកាល ។ សូម្បីតែនៅក្នុងវត្តអារាមខ្លះដែលគេចាត់ទុកថាជាទីសុខស្ងប់ ក៏មានអធិករណ៍ និងរឿងរ៉ាវបែកបាក់គ្នាជារឿយៗ ។ តើនេះដោយសារមូលហេតុអ្វី? មានឱសថទិព្វណាអាចព្យាបាលជំងឺនេះបានទេ?

មានចំណុចត្រួសៗមួយចំនួន ដែលតែងតែនាំឲ្យមានការបែកបាក់ និងបញ្ហាគ្រប់គ្រងវត្តអារាម ។ ទំនាស់ផលប្រយោជន៍ ខ្លាំងដោយអត្តហិតប្រយោជន៍ ភាពមិនស្មោះត្រង់ចំពោះជាតិសាសនា និងការមិនប្រព្រឹត្តតាមពាក្យប្រៀនប្រដៅរបស់ព្រះពុទ្ធជាម្ចាស់ អាចជាមូលហេតុចម្បង ។ មហាត្មៈគន្ធីបានប្រៀនប្រដៅថា «ការគោរពសាសនាដោយគ្មានការលះបង់ គឺជារឿងចង្រៃមួយ» ។

ការគោរពថ្វាយបង្គំ តែពុំបានដាក់ចិត្តដាក់កាយឲ្យជ្រះថ្លា និងលះបង់សេចក្ដីលោភលន់នានាដែលខ្លួនមាន គឺជាការគោរពក្លែងក្លាយតែប៉ុណ្ណោះ ។ មួយវិញទៀត គ្រហស្ថជាអ្នកគ្រប់គ្រងព្រះសង្ឃ​ អំណាចទាំងអស់ស្ថិតនៅលើគ្រហស្ថ មិនមានការបែងចែកអំណាចច្បាស់លាស់ គ្មានតួនាទីនិងការងារដាច់ពីគ្នាពិតប្រាកដ ក៏ជាហេតុនាំឲ្យបែកបាក់សាមគ្គី ។ ការប្រព្រឹត្តខុសនឹងធម៌វិន័យព្រះពុទ្ធសាសនា ក៏ជាមូលហេតុនៃការបែកបាក់ដែរ ។

មូលហេតុមួយទៀតគឺ ព្រះសង្ឃខ្លួនឯងខ្លះ​មិនមានចំណេះដឹងគ្រប់គ្រាន់ ឬក៏ចេះធម៌វិន័យដែរតែមិនប្រតិបត្តិ មិនយកប្រយោជន៍ជាតិ និងសាសនាជាធំ អាត្មានិយម បក្សពួកនិយម ​គ្មានយុត្តិធម៌​ លង់ក្នុងអគតិធម៌ ជាប់កប់ផុងក្នុងអំណាចលាភសក្ការៈ​ មិនហ៊ានចេញមុខការពារបុណ្យបាប តាមទ្រឹស្តីព្រះពុទ្ធសាសនា ។ ព្រះចៅអធិការគ្រប់គ្រងវត្ត បែបអត្តនោម័តិផ្ដាច់ការនិយម មិនមានការប្រជុំព្រមព្រៀងគ្នា ជាមួយព្រះសង្ឃនិងពុទ្ធបរិស័ទ ក្នុងការសម្រេចចិត្តអ្វីមួយ ដែលប៉ះពាល់ដល់ផលប្រយោជន៍រួម ។ ទាំងអស់នេះជាមូលហេតុ ដែលនាំឲ្យមានការបែកបាក់សាមគ្គី ។ សូមបញ្ជាក់ថា នេះគ្រាន់តែជាការនិយាយសើៗប៉ុណ្ណោះ ។

ឱសថទិព្វសម្រាប់ព្យាបាលជំងឺបែកបាក់ អាចរកឃើញនៅក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា មានច្រើនណាស់ ។ យើងដឹងគ្រប់គ្នាហើយថា ការរួបរួម​គ្នា គឺជា​ហេតុ​នាំមក​នូវ​សេចក្តីសម្រេច​ទាំងឡាយ និង​ជា​កម្លាំង​ដ៏​ខ្លាំងក្លា ដែល​អាច​កសាង​សេចក្តីចម្រើន​លូតលាស់​គ្រប់​វិស័យ ​។ សាមគ្គីភាព គឺជា​គោលការណ៍ ដែល​ជន​គ្រប់រូប គ្រប់​វណ្ណៈ​ក្នុងសង្គម​គប្បី​ឈ្វេងយល់ និង​យកចិត្តទុកដាក់ ហើយ​សហការគ្នា ដើម្បី​កសាង​នូវ​និរន្តរភាព និង​ការអភិវឌ្ឍវត្តអារាមខ្មែរ នៅក្នុងទីទាំងពួង ​។ 

ព្រះសង្ឃ ថ្នាក់ដឹកនាំទាំងអស់សុទ្ធតែបានដឹងអំពីធម៌ ដែលជាទ្រឹស្តីនាំឲ្យមានសាមគ្គីក្នុងជំនុំសង្ឃ ។ មានគោលធម៌ច្រើនណាស់ នៅក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា ដែលជាមាគ៌ានាំមកនូវសាមគ្គីភាព ។ នៅទីនេះ សូមរំឭកធម៌ពីរពួកដែលនាំឲ្យមានសេចក្តីចម្រើន និងការព្រមព្រៀងគ្នា នៅក្នុងក្រុមពួកគណៈគឺ សារានីយធម៌ (ធម៌ជាទីរឭក) ៦ យ៉ាង និងអបរិហានីយធម៌ (ធម៌មិនជាទីតាំងនៃសេចក្តីវិនាស គឺមានតែនាំឲ្យមានសេចក្តីចម្រើន) ៧ យ៉ាង ។ ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធជាម្ចាស់នៃយើង ទ្រង់ត្រាស់សម្ដែងនៅក្នុងសារាណីយធម៌ (ព្រះត្រៃបិដកខ្មែរ ភាគ ៤៦ - ទំព័រទី ២០-២១) ប្រកបដោយធម្មរសយ៉ាងនេះថា៖
ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ​​ភិក្ខុ​ក្នុង​សាសនា​នេះ​ ​ដំ​កល់​នូវ​កាយ​កម្ម​ ​ប្រកបដោយ​មេត្តា​​ចំពោះ​សព្រហ្មចារី​បុគ្គល​ទាំងឡាយ​​ទាំង​ទី​ចំពោះមុខ​ ​ទាំង​ទី​កំបាំងមុខ​ ​នេះ​ជា​សារាណីយ​ធម៌​ ។ ​​ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ​ ​មួយទៀត​ ​ភិក្ខុ​ដំ​កល់​នូវ​វចីកម្ម​ ​ប្រកបដោយ​មេត្តា​ ​ចំពោះ​សព្រហ្មចារី​បុគ្គល​ទាំងឡាយ​​ទាំង​ទី​ចំពោះមុខ​ ​ទាំង​ទី​កំបាំងមុខ​ ​នេះ​ជា​សារាណីយ​ធម៌​ ។ ​​ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ​ ​មួយទៀត​ ​ភិក្ខុ​ដំ​កល់​នូវ​មនោ​កម្ម​​ប្រកបដោយ​មេត្តា​ ​ចំពោះ​សព្រហ្មចារី​បុគ្គល​ទាំងឡាយ​​ទាំង​ទី​ចំពោះមុខ​ ​ទាំង​ទី​កំបាំងមុខ​ ​នេះ​ជា​សារាណីយ​ធម៌​ ។ ​​ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ​ ​មួយទៀត​ ​ភិក្ខុ​អ្នក​បរិភោគ​ ​មិន​ញែក​មុខ​ដោយ​លាភ​ទាំងឡាយ​​ដែល​ប្រកបដោយ​ធម៌​ ​បាន​មក​ដោយ​ធម៌​ ​ដោយហោចទៅ​ ​សូម្បី​លាភ​ត្រឹមតែ​របស់​ដែល​មាន​ក្នុង​បាត្រ​​ជា​អ្នក​បរិភោគ​ជា​សាធារណៈ​ ​ដោយ​សព្រហ្មចារី​ទាំងឡាយ​ ​ដែល​មាន​សីល​ ​នេះ​ជា​សារាណីយ​ធម៌​ ។ ​​ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ​ ​មួយទៀត​ ​ភិក្ខុ​ជា​អ្នកមានសីល​ស្មើគ្នា​នឹង​សព្រហ្មចារី​ទាំងឡាយ​​ក្នុង​សីល​ទាំងឡាយ​ ​ដែល​ជា​សីល​មិន​ដាច់​ ​មិន​ធ្លុះ​ ​មិន​ពពាល​ ​មិន​ពព្រុស​ ​ជា​សីល​រួចខ្លួន​​គឺ​មិនជា​ខ្ញុំ​តណ្ហា ដែល​វិញ្ញូ​ជន​សរសើរ​ហើយ​ ​មិន​មាន​តណ្ហា​ ​និង​ទិដ្ឋិ​ប៉ះពាល់​បាន​​ជា​សីល​ប្រព្រឹត្តទៅ​ ​ដើម្បី​សមាធិ​ ​ទាំង​ទី​ចំពោះមុខ​ ​ទាំង​ទី​កំបាំងមុខ​ ​នេះ​ជា​​សារាណីយ​ធម៌​ ។ ​​ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ​ ​មួយវិញទៀត​ ​ភិក្ខុ​មាន​សេចក្តី​យល់ឃើញ​ស្មើគ្នា​ ​នឹង​សព្រហ្មចារី​ទាំងឡាយ​​ក្នុង​ទិដ្ឋិ​ដ៏​ប្រសើរ​ ​ជាទី​ស្រោចស្រង់​សត្វ​ ​ប្រព្រឹត្តទៅ​ដើម្បី​អស់​ទៅ​នៃ​កង​ទុក្ខ​​ដោយ​ប្រពៃ​ ​ដល់​អ្នកធ្វើ​តាម​ទិដ្ឋិ​នោះ​ ​ទាំង​ទី​ចំពោះមុខ​ ​ទាំង​ទី​កំបាំងមុខ​​នេះ​ជា​សារាណីយ​ធម៌​ ។​
ព្រះអង្គទ្រង់ត្រាស់សម្ដែងអំពីអានិសង្សរបស់សារាណីយធម៌ថា «ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ​ ​សារាណីយ​ធម៌​ ​៦ យ៉ាងនេះ​ ​ជា​ធម៌​ធ្វើ​សេចក្តី​ស្រឡាញ់​​ធ្វើ​សេចក្តី​គោរព​ ​ប្រព្រឹត្តទៅ​ ​ដើម្បី​សេចក្តី​សង្គ្រោះ​ ​ដើម្បី​មិន​ទាស់គ្នា​​ដើម្បី​ព្រមព្រៀង​គ្នា​ ​ដើម្បី​មូលមិត្រ​គ្នា» ។​ គោល​ធម៌​ទាំង ៦ ​យ៉ាងនេះ ជួយ​សាង​សាមគ្គីភាព​និង​ស្ថេរភាព​ឲ្យ​កើតឡើង​ក្នុងសង្គមសង្ឃ ដែលជា​ហេតុ​នាំមក​នូវ​សុខសន្តិភាព និរន្តរភាព និង​វឌ្ឍនភាព​ទាំងពួង​ ។

ម្យ៉ាងទៀត ព្រះពោធិវ័ង្ស សូរ ហាយ បានសម្ដែងអំពីអបរិហានីយធម៌ ៧ ប្រការ ទុកនៅក្នុងទស្សនាវដ្ដីកម្ពុជាសុរិយា (ឆ្នាំទី ៤៤ ខែ មករា ព.ស. ២៥១៥ គ.ស. ១៩៧២ ទំព័រ ១-៦) ប្រកបដោយខ្លឹមសារដូចខាងក្រោមនេះ៖

១– ឧស្សាហ៍ប្រជុំគ្នារឿងៗ ដើម្បីជជែកប្តូរយោបល់គ្នា,
២– ត្រូវព្រមព្រៀងគ្នាប្រជុំតាមកាលកំណត់ ដោយទៀងទាត់,
៣– មិនបញ្ញត្តឲ្យហួសព្រំដែនអំពីបទបញ្ជារបស់លក្ខន្តិកៈជាធរមាន,
៤– អ្នកណាជាមេ ឬជាប្រធាន ត្រូវគោរពជឿស្ដាប់អ្នកនោះ,
៥– មិនលុះក្នុងអំណាចនៃមហិច្ឆតា ដែលនាំឲ្យស្រវឹងពុលគំនិត,
៦– ត្រេកអរចំពោះប្រយោជន៍ជាសាធារណៈរបស់ជាតិ,
៧– ត្រូវតាំងចិត្តថា អ្នកណាជាអ្នកមានចិត្តត្រង់ចំពោះប្រយោជន៍ជាតិ និង ជាអ្នកមានសីលធម៌-សុវជីវធម៌ ត្រូវសេពគប់រាប់រក លើកតម្កើងអ្នកនោះ ឲ្យជាអ្នកដឹងនាំកិច្ចការតទៅ ។

គួរឲ្យកត់សម្គាល់ ព្រះពោធិវ័ង្ស បានសម្រួលសេចក្តីជាសម្រាយបានពីរោះណាស់ ដែលមានសេចក្តីស្ទើរតែដូចជានីតិវិធីពិភាក្សាអនុម័តច្បាប់ របស់រដ្ឋសភាមួយអ៊ីចឹង ។ តាមពិត អបរិហានីយធម៌នេះ ជាគោលការណ៍សំខាន់ណាស់របស់ព្រះពុទ្ធសាសនា ដែលត្រូវបានគេយកទៅសិក្សា ក្នុងមុខវិជ្ជាអភិបាលកិច្ចល្អតាមបែបព្រះពុទ្ធសាសនា ឬក្នុងមុខវិជ្ជាទស្សនវិជ្ជានយោបាយនិងសង្គមក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា ដែលជាការសិក្សាទៅលើយុទ្ធសាស្ត្រ ដែលនាំឲ្យអាណាចក្រមួយចំនួននាសម័យពុទ្ធកាលមានសេចក្តីចម្រើនរុងរឿង ជាពិសេស ពួកវជ្ជីក្សត្រិយ៍ នៃក្រុងវេសាលី (រដ្ឋពិហារ) ដែលគេចាត់ទុកថា មានលក្ខណៈគ្រប់គ្រងជាសាធារណរដ្ឋបុរាណមួយ ក្នុងសម័យពុទ្ធកាល ។

បច្ចុប្បន្ន ការធ្វើឧបោសថកម្មរបស់ព្រះភិក្ខុសង្ឃ ជាងរៀងរាល់កន្លះខែឬមួយខែម្ដង (ថ្នាក់វត្តអារាម) និងការប្រជុំអនុសំវច្ចរៈមន្ត្រីសង្ឃប្រចាំឆ្នាំ (ថ្នាក់ជាតិ) ក៏អាចមានឈ្មោះថាបានប្រតិបត្តិតាមអង្គនៃអបរិហានីយធម៌ខ្លះហើយ ។ ទោះយ៉ាងណា លុះណាតែអនុវត្តតាមនូវអង្គទាំង ៧ នៃអបរិហានីយធម៌ ទើបសេចក្តីចម្រើន និងសាមគ្គីភាពកើតឡើងជាប្រាកដក្នុងសង្គមសង្ឃបាន ។

អបរិហានីយធម៌នេះ មានសម្ដែងនៅក្នុងព្រះត្រៃបិដកខ្មែរ > សុត្តន្តបិដក > ទីឃនិកាយ > មហាវគ្គ > មហាបរិនិព្វានសូត្រ (ព្រះត្រៃបិដក ភាគ១៦ ទំព័រទី ១៥៤​ ដល់ ៣៥០) ។ រឿងនេះមានសេចក្តីពីរោះគួរអានគ្រប់គ្នា ។

ដូច្នេះ ទាំងសារាណីយធម៌ក្តី ទាំងអបរិហានីយធម៌ក្តី សុទ្ធសឹងតែជាគោលធម៌ នាំឲ្យមានសាមគ្គីភាព និងសុខដុមនីយកម្ម ក្នុងក្រុមពួក គណៈសមាគម និងសង្គមជាតិទាំងមូល ។ សមដូចព្រះពុទ្ធអង្គទ្រង់សម្តែងថា «សុខា សង្ឃស្ស សាមគ្គី សាមគ្គា នំ តបោ សុខោ៖ សេចក្តីព្រមព្រៀងគ្នារបស់សង្ឃ ឬពួកក្រុម រមែងនាំមកនៅសេចក្តីសុខ» ។ ឯ​បុ​រា​ណា​ចា​រ្យ​ខ្មែរបាន​ពោល​ទុក​ថា «​សាមគ្គីរស់ បែកបាក់​សាមគ្គី​ស្លាប់​» ។ 

បើមិនអនុវត្តធម៌ដែលនាំឲ្យមានសាមគ្គីទាំងហ្នឹងទេ កុំសួរថាហេតុអ្វីខ្មែរយើងមិនចេះសាមគ្គីគ្នា ។ ហើយលទ្ធផលគឺដូចបានរៀបរាប់ខាងដើមអ៊ីចឹង គឺមូលហេតុដែលនាំទៅរកការបែកបាក់សាមគ្គី ក្នុងការគ្រប់គ្រងវត្តអារាមយ៉ាងប្រាកដ នៅក្នុងសង្គមជាតិក៏ដូចគ្នា ធ្ងន់ឬស្រាលទៅតាមកម្រិតនៃការបង្គាប់បញ្ជារបស់កិសេសតណ្ហានិងអវិជ្ជា ។

សាមគ្គីភាពក្នុងសង្គមសង្ឃ រមែងជាទីជ្រះថ្លានៃពុទ្ធបរិស័ទទាំងឡាយ សាមគ្គីភាពក្នុងសង្គមជាតិ រមែងជាទីកោតខ្លាចនៃបច្ចាមិត្តជិតឆ្ងាយ ៕

សូមអានបន្ថែម៖
១. «សាមគ្គីកថា» រៀបរៀងដោយ ព្រះបាឡាត់ ចាន់ លី, ១៩៤៨
២. «សាមគ្គីកថា» រៀបរៀងដោយ ព្រះមហា រស់-កោ (កោវិទត្ថេរ), ១៩៤៩
៣. «សាមគ្គីធម៌ សាមគ្គីភេទ និង សាមគ្គីភេទកៈ» រៀបរៀងដោយ សម្ដេចព្រះពោធិវ័ង្ស (ហ.ត. វជិរប្បញ្ញោ), ១៩៦៨

© រក្សាសិទ្ធិដោយលោកវិទូ

No comments:

Post a Comment